In de medische wetenschap wordt nog altijd vooral onderzoek gedaan bij mannen. Daardoor is er jarenlang te weinig aandacht geweest voor typische vrouwenkwalen, zoals overgangsklachten en endometriose. Gelukkig komt daar langzaam verandering in. Tijdens het symposium Vrouw(en)gezondheid op 3 juni 2025 stond één thema centraal: de vrouw, haar gezondheid en de cruciale rol van het microbioom.
Het oestroboloom – jouw hormonale helper in de darmen
Bijna 300 diëtisten, leefstijlcoaches, mondhygiënisten en andere gezondheidsprofessionals kwamen naar Amersfoort om zich te verdiepen in vrouwspecifieke gezondheidsproblemen. Omdat het symposium werd georganiseerd door Yakult Science for Health lag de focus logischerwijs op het microbioom – en terecht, want juist het vrouwelijk microbioom blijkt veel invloed te hebben op hormoonbalans.
Dr. Kirsten Neuman, cofounder van My Microbiome, introduceerde een interessant concept: het oestroboloom.
Dit is een verzameling darmbacteriën die een sleutelrol spelen in het metaboliseren en reguleren van oestrogeen. Omdat veel vrouwenklachten te maken hebben met schommelingen in oestrogeen – denk aan menstruatieproblemen, overgangsklachten en hormonale stemmingswisselingen – kan een gezond en evenwichtig oestroboloom bijdragen aan meer stabiliteit in deze fasen van het leven.
Met andere woorden: niet alleen je hormonen beïnvloeden je darmen, maar je darmen beïnvloeden óók je hormonen.
Het vaginale microbioom – klein, maar krachtig
Neuman benadrukte ook de samenhang tussen het vaginale microbioom en oestrogeenniveaus.
In tegenstelling tot het darmmicrobioom, dat juist veel diversiteit kent, is het vaginale microbioom normaal gesproken lactobacillus-dominant. Deze melkzuurbacteriën houden de pH laag, wat de vagina beschermt tegen ongewenste bacteriën en schimmels.
Oestrogeen zorgt ervoor dat er glycogeen in de vaginale wandcellen zit. Lactobacillen zetten dit om in melkzuur, waardoor de pH laag blijft. Wanneer het oestrogeengehalte daalt (zoals tijdens de overgang) stijgt de pH. Het gevolg: meer kans op vaginale droogheid, bacteriële overgroei, blaasontstekingen en zelfs verminderde vruchtbaarheid.
Een gezond oestroboloom zou mogelijk zulke hormonale schommelingen kunnen dempen.
Endometriose – een mogelijke link met het microbioom
Ook bij endometriose zou het microbioom een rol kunnen spelen, vertelde gynaecoloog dr. Janneke Hoogstad (Amphia Ziekenhuis, Breda). De exacte oorzaak van endometriose is nog onbekend, maar de samenhang met het immuunsysteem – en dus het microbioom – lijkt aannemelijk.
Daarnaast speelt voeding een belangrijke rol. Uit studies blijkt dat vrouwen met een ontstekingsbevorderend eetpatroon (veel rood en bewerkt vlees, suikerhoudende producten, geraffineerde granen) vaker endometriose hebben.
Minder pijn door een ontstekingsremmend dieet
Hoogstad besprak de AIDEN-studie van het Radboudumc, waarin onderzocht wordt of een ontstekingsremmende voeding endometrioseklachten kan verminderen. Diëtist en promovendus Emma Huijs begeleidt de deelnemers, die eten volgens deze richtlijnen:
- Veel groenten (minimaal 300 g/dag) en fruit (200 g/dag, waarvan één portie rood fruit)
- Overwegend plantaardige eiwitten
- Nauwelijks zoetigheid
- Beperkt rood vlees (max. 100-125 g/week)
- Dagelijks noten (een handje) en zuivel (ca. 450 ml)
- Wekelijks peulvruchten (150 g) en vis (100-200 g, deels vette vis)
De eerste resultaten zijn veelbelovend: vrouwen kregen duidelijk meer vezels, plantaardige eiwitten, calcium en non-heemijzer binnen. Nog belangrijker: hun gemiddelde pijnscore daalde van 5,7 naar 4,0 (op een schaal van 1-10). Veel deelnemers voelden zich ook mentaal beter.
In de vervolgstudie PEARL wordt dit dieet gecombineerd met cognitieve gedragstherapie om te kijken of de effecten nog sterker worden. Binnenkort worden daar nieuwe publicaties over verwacht.
