Hyperpermeabele darm – Lekkende darm

Het darmepitheel heeft naast absorptie en secretie ook de taak om als barrière te fungeren tegen schadelijke stoffen, allergenen en ziekteverwekkers in de darm. Er is bewijs dat verstoringen in de darmbarrière kunnen bijdragen aan verstoringen in andere barrières, zoals de huid-, mond-, long- en de bloed-hersenbarrière (BBB). Dit wordt vaak aangeduid als “de barrièrehypothese”. Onderzoek suggereert dat een verstoorde darmbarrière ontstekingen kan veroorzaken die zich door het hele lichaam verspreiden en verschillende weefsels en organen kunnen aantasten, waaronder de huid, mond, longen en neuroinflammatie in de hersenen. Deze barrières spelen een essentiële rol bij het handhaven van de homeostase en het beschermen van het lichaam tegen potentieel schadelijke invloeden van buitenaf.

Tight junctions zorgen voor deze beschermende functie. Wanneer deze tight junctions hun integriteit verliezen en de darmwand doorlaatbaarder wordt voor grote moleculen, kan dit leiden tot ontsteking van de slijmvliezen en weefselschade.

Deze verhoogde doorlaatbaarheid van de darmwand wordt in verband gebracht met ziekten zoals inflammatoire darmziekten, prikkelbare darmsyndroom, coeliakie en infectieuze enterocolitis.

Kenmerkende klachten

• Chronische diarree, constipatie of opgeblazen gevoel
• Nutriëntentekort
• Vermoeidheid, hoofdpijn
• Verwarring, concentratieproblemen
• Huidproblemen: acne, eczeem
• Gewrichtspijn
• Laaggradige ontstekingen

Mogelijke aandoeningen / klachten

• Ziekte van coeliakie, Crohn of colitis ulcerosa (=auto-immuun)”
• Andere auto-immuunziekten (er zijn er ruim 80 erkend)
• Voedingstekorten: vit. B12, D, ijzer, calcium
• Chronische pijn, depressie of vermoeidheid (alle vormen van neuro-inflammatie)
• Neurodegeneratieve ziekten, zoals Alzheimer, multiple sclerose en Parkinson”
• Toenemende mate van voedselintoleranties / – allergieën
• Onvoorspelbare reacties op voedingsmiddelen
• Pijn en zwellingen op diverse plekken in het lichaam
• Onvoorspelbaar, frequent opgeblazen gevoel in darmen na eten
• Lage weerstand door een laag sIgA-gehalte (weerstand slijmvliezen)
• Besmetting met de parasieten Giardia lamblia en Cryptosporidium spp.
• Bacteriële infecties, zoals Salmonella en Campylobacter”
• Ontsteking van de alvleesklier (afwijking van pancreas elastase)

Met de Zonuline ontlastingstest kan je het eiwit zonuline meten, om te beoordelen of er sprake is van een hyperpermeabele darm / leaky gut.

Aanpak met actieve (fyto)nutriënten

Aloë vera: Er zijn aanwijzingen dat Aloë vera leidt tot een verbetering van de permeabiliteit van de darmwand en de kwaliteit van de mucuslaag[1].

Betaïne HCl: Maagzuur helpt bij het elimineren van pathogenen en belemmert de groei van deze bacteriën in de maag en de dunne darm. Hierdoor stijgt het risico op bacteriële overgroei van de dunne darm (SIBO). Betaïne HCl is ook gekend als trimethylglycine en vormt een goede bron van zoutzuur of HCl[2].

L-Glutamine: L-glutamine, het meest voorkomende aminozuur in het bloed, speelt een cruciale rol in het behoud van de integriteit van het darmepitheel. Het verbruik ervan in de dunne darm mucosa overtreft de productiesnelheid ervan tijdens katabole stress. L-glutamine levert brandstof voor het metabolisme, regelt de celproliferatie, herstelt de darmbarrièrefuncties en houdt deze in stand[3].

Glutamine wordt in de hersenen omgezet in glutamaat en verhoogt zo de hoeveelheid GABA. Belangrijk voor deze omzetting zijn de cofactoren mangaan, vitamine B6 en taurine. Wanneer glutamaat stapelt, kan dit excitotoxiciteit veroorzaken en dus een overprikkeling van de zenuwcellen. Bij langdurige prikkeling kan dit schade veroorzaken aan de zenuwcellen.

Vetoplosbare vitamines: Verlies van integriteit van het darmslijmvlies, zorgt voor een verminderde absorptie van nutriënten. De opname van vetten daalt in sommige gevallen tot 50% van de ingenomen hoeveelheid. Dit kan leiden tot vetdiarree, ondervoeding maar zeker ook tot tekorten aan vetoplosbare vitamines A, D, E en K[4].

Vitamine A: Vitamine A reguleert de groei en differentiatie van darmcellen. Vitamine A-deficiëntie veroorzaakt binnen enkele weken veranderingen binnen de commensale bacteriën en tast de darmbarrière aan door veranderingen in de mucuslaag en expressie van verdedigingsmoleculen zoals MUC2 en defensine 6[5].

Prebiotische vezels: Naast de effecten van de fermentatieproducten van prebiotica zoals de korte ketenvetzuren, hebben pre- biotica op zichzelf stabiliserende effecten op het darmslijmvlies[5].

Probiotica: Ontstekingsbevorderende cytokines zoals TNFα verhogen de doorlaatbaarheid van de darm. Probiotica kunnen dergelijke ontstekingsprocessen omkeren door verbetering van de barrièrefunctie of door remming van de aanhechting van pathogenen. Probiotica werken daarnaast in synergie met sIgA[5].

Bioflavonoïden: Quercetine versterkt de integriteit van het darmslijmvlies en verhoogt de claudine-4-expressie in de epitheelcellen van de darm[5].

Omega 3-vetzuren: Bij inflammatoire darmaandoeningen is er een verhoogde concentratie van ontstekingsmediatoren aanwezig in het darmslijmvlies, alsook in de systemische circulatie. EPA en DHA kunnen een aantal aspecten van dit onstekingsproces remmen: chemotaxis van leukocyten, expressie van adhesiemoleculen, productie van proinflammatoire prostaglandines en leukotriënen vanuit arachidonzuur en productie van cytokines[6].

Referenties

1. Hong SW, Chun J, Park S et al. Aloe vera is effective and safe in short-term treatment of irritable bowel syndrome: a systematic review and meta-analysis. J Neurogastroenterol Motil 2018. DOI: 10.5056/jnm18077.
2. Guilliams TG, Drake LE. Meal-time supplementation with betaine HCl for functional hypchlorhydria: what is the evidence? Integr Med (Encinitas). 2020;19(1):32-36 PMID: 32549862.
3. Rao R, Samak G. Role of glutamine in protection of intestinal epithelial tight junctions. J Epithel Biol Pharmacol 2012. DOI: 10.2174/1875044301205010047.
4. Keller J, Layer P. The pathophysiology of malabsorption. Viszeralmedizin 2014. DOI: 10.1159/000364794.
5. Bischoff SC, Barbara G, Buurman W et al. Intestinal permeability – a new target for disease prevention and therapy. BMC Gastroenterol 2014. DOI: 10.1186/s12876-014-0189-7.
6. Calder PC. Omega-3 polyunsaturated fatty acids and inflammatory processes: nutrition or pharmacology? Br J Clin Pharmacol 2013. DOI: 10.1111/j.1365-2125.2012.04374.x.