Ondergewicht

Mensen met ondergewicht zijn vaak in de brede linie ondervoed. Het is in de meeste gevallen zowel oorzaak als gevolg van ziekte. Een maatstaf voor de bepaling van ondergewicht is de Body Mass Index (BMI); in geval van ondergewicht is die minder dan 20 kg/m2. Maar ook mensen met een goede of hoge BMI-waarde kunnen ondervoed zijn.

Andere bevolkingsgroepen met een verhoogd risico op ondergewicht en ondervoeding zijn ouderen, mensen met chronische aandoeningen of een acuut trauma. Ondervoeding wordt geassocieerd met verminderde spierfunctie, verminderde botmassa, immuundisfunctie, bloedarmoede, verminderde cognitieve functie, slechte wondgenezing en vertraagd herstel na een operatie. Bij kinderen kan ondergewicht zorgen voor ontwikkelingsproblemen en groeiachterstand.

Vooral ouderen met één of meer chronische aandoeningen en veelvuldig medicatiegebruik zijn kwetsbaar voor het ontstaan van ondergewicht en ondervoeding. Dit heeft direct gevolgen voor het dagelijks functioneren
en de prognose op langere termijn[1,2].

Kenmerkende klachten

• Chronische vermoeidheid
• Slechte conditie en weinig spierkracht
• Lusteloosheid en neerslachtige gevoelens
• Concentratieproblemen
• Kouwelijkheid
• Duizeligheid
• Dunne, droge en bleke huid
• Pijn bij lang zitten of liggen
• Lage bloeddruk en hartslag

 Aanpak met actieve (fyto)nutriënten

De vertakte aminozuren (BCAA’s): Tot de vertakte aminozuren (Branched Chain Amino Acids of BCAA’s) behoren leucine, isoleucine en valine. Ze behoren tot de essentiële aminozuren en spelen een cruciale rol bij de regulering van de energiehomeostase, voedingsstofwisseling, darmgezondheid en immuniteit. Voldoende BCAA’s, naast optimale eiwitinname, reguleert deze metabole routes en voorkomt gerelateerde ziekteprocessen[3].

Medium-chain triglycerides (MCT of middellange ketenvetzuren): MCT-vetten zijn makkelijk verteerbare vetten gezien deze geen galzouten of pancreasenzymen nodig hebben voor opname. Ze worden, gebonden aan albumine, direct opgenomen in de portale circulatie en hebben geen carnitine nodig voor de opname in de mitochondriën[4]. MCT’s bevorderen het lipidenmetabolisme en het energieniveau en bezitten daarnaast de capaciteit om zowel het intestinale ecosysteem als de permeabiliteit van de darmwand te verbeteren[5].

Vitamines en mineralen: Ondergewicht en ondervoeding gaan vaak samen met een breedspectrum deficiëntie van vitamines, mineralen en sporenelementen. Specifiek koper-, molybdeen-, selenium- en zinktekort leidt tot een gebrek aan eetlust en onderhoudt op die manier de vicieuze cirkel waar mensen vaak in zitten[6,7]. Zinksuppletie (6 maanden) heeft een positief effect op de lengtegroei van kinderen met ondergewicht (dwerggroei uitgezonderd)[8].

Omega 3-vetzuren: Omega 3-vetzuren hebben gunstige effecten bij zowel obesitas als cachexie, bijvoorbeeld ten gevolge van kanker, via een regulerend effect op de eetlust[9].

Prebiotische vezels: Specifieke plantenvezels hebben gerichte gezondheidseffecten. Het meest bekend is de invloed van vezels op het darmmicrobioom en de spijsvertering (o.a. motoriek en darmpermeabiliteit). De invloed gaat echter veel verder. Ook naar immuniteit, bloedglucose- en bloedlipidenhuishouding en bijvoorbeeld eetlustregulatie is het effect van bepaalde vezels wetenschappelijk bevestigd[10].

Referenties

1. Saunders J, Smith T. Malnutrition: causes and consequences. Clin Med (Lond). 2010. DOI: 10.7861/clinmedicine.10-6-624.
2. Hickson M. Malnutrition and ageing. Postgrad Med J. 2006. DOI: 10.1136/pgmj.2005.037564.
3. Nie C, He T, Zhang W, et al. Branched Chain Amino Acids: Beyond Nutrition Metabolism. Int J Mol Sci. 2018. DOI: 10.3390/ijms19040954.
4. Shah ND, Limketkai BN. The use of medium-chain triglycerides in gastrointestinal disorders. Practical gastroenterology, Stanford University School of Medicine 2017.
5. Rial SA, Karelis AD, Bergeron KF et al. Gut microbiota and metabolic health: the potential beneficial effects of a medium chain triglyceride diet in obese individuals. Nutrients 2016. DOI: 10.3390/nu8050281.
6. Chan S, Gerson B, Subramaniam S. The role of copper, molybdenum, selenium, and zinc in nutrition and health. Clin Lab Med 1998. PMID: 9891606.
7. Kapil U, Tandon M, Nayar D, et al. Dietary intake of trace elements, minerals and vitamins among severely malnourished children and its interrelationship with nutritional status: A prospective study. Asia Pac J Clin Nutr 1999. DOI: 10.1046/j.1440-6047.1999.00122.x.
8. Park SG, Choi HN, Yang HR, et al. Effects of zinc supplementation on catch-up growth in children with failure to thrive. Nutr Res Pract. 2017. DOI: 10.4162/nrp.2017.11.6.487.
9. Damsbo-Svendsen S, Rønsholdt M, Lauritzen L. Fish oil-supplementation increases appetite in healthy adults. A randomized controlled cross-over trial. Appetite 2013. DOI: 10.1016/j.appet.2013.02.019.
10. Muralidharan J, Galiè S, Hernández-Alonso P, et al. Plant-Based Fat, Dietary Patterns Rich in Vegetable Fat and Gut Microbiota Modulation. Frontiers in Nutrition. 2019. DOI: 10.3389/ fnut.2019.00157.